Donker Gemak

Donker Gemak — een cadeautje met behoorlijk wat gewicht Soms ontstaat een nieuw bier niet doordat je wekenlang recepten zit uit te rekenen of omdat er al maanden een bepaalde stijl op het verlanglijstje staat. Soms krijg je het gewoon cadeau. Bij een bestelling zat namelijk een Creative Stout Fresh Wort Kit. Vijftien liter kant-en-klare wort waarmee een groot gedeelte van een normale brouwdag al voor Daniël gedaan was. Het maischen, spoelen, koken en hoppen hoefde deze keer dus niet te gebeuren. En ja, als je vijftien liter bier in wording cadeau krijgt, moet je daar natuurlijk iets mee. Zo kreeg de Fresh Wort Kit een bestemming. En uiteindelijk een naam: Donker Gemak. Het gemak zat hem vooral in het begin van het proces. De wort was al volledig gebrouwen en ook de hop zat er al in. Zelf hoefde Daniël dus niet uren naast de BrewZilla te staan voordat er eindelijk wort richting het gistvat kon. Maar wie bij het woord ‘gemak’ aan een eenvoudig en bescheiden biertje denkt, komt bij deze kit behoorlijk bedrogen uit. Daniël besloot namelijk de volledige vijftien liter wort onverdund te gebruiken. Volgens de gegevens van de kit betekende dat een begin-SG van ongeveer 1.094, een bitterheid rond de 62 IBU en een kleur van ongeveer 99 EBC. Donker dus. En behoorlijk stevig. De basis van het wort bestaat voornamelijk uit pilsmout, aangevuld met onder andere chocolademout, Carapils, Caramunich III, haver en Carafa Special III. Magnum en East Kent Golding waren al tijdens het brouwen van de wort toegevoegd. Op papier zat er dus al behoorlijk wat smaak verstopt in dat gratis cadeautje. Toch wilde Daniël er niet simpelweg gist bij gooien en vervolgens afwachten wat eruit zou komen. Daniël is namelijk niet zo'n liefhebber van donkere bieren waarin koffie en chocolade alles overheersen. Natuurlijk mag een bier als dit geroosterde smaken hebben, maar persoonlijk vindt hij het interessanter wanneer daar ook wat fruitigheid en een beetje zoetigheid tegenover staan. Daarom viel de keuze op BE-256. Een Belgische gist in plaats van een volledig neutrale stoutgist. Het idee was dat die wat fruitigheid aan het zware donkere wort kon toevoegen en daarmee het uiteindelijke bier wat meer richting Daniëls eigen smaak zou trekken. En blijkbaar vond Daniël een begin-SG van 1.094 nog niet ambitieus genoeg. Tijdens het bedenken van het plan kwam namelijk ook zachte vloeibare kandijstroop om de hoek kijken. Die wilde Daniël niet meteen aan het begin toevoegen. Eerst mocht de gist goed aan het oorspronkelijke wort beginnen en pas tijdens de vergisting zouden de extra suikers erbij komen. Zo veranderde een gratis Fresh Wort Kit langzaam toch weer in een serieus eigen experiment. De vijftien liter wort ging de FermZilla Tri-Conical in. Daarmee was Donker Gemak meteen een mooie gelegenheid om verder te werken met vergisting onder druk. De gist mocht eerst goed op gang komen en daarna kon met de spunding valve gecontroleerd druk worden opgebouwd. Richting het einde van de vergisting mocht de temperatuur wat oplopen, zodat BE-256 voldoende gelegenheid kreeg om zijn werk netjes af te maken. Daarna kwam de volgende stap: cold crashen. Terug richting ongeveer 4 °C om gist en andere zwevende deeltjes zoveel mogelijk te laten bezinken en het bier verder tot rust te laten komen. Ook bij het afvullen wilde Daniël het anders aanpakken dan bij de klassieke methode waarbij een zwaar donker bier met suiker op fles gaat en daar opnieuw begint te vergisten. Geen bottelsuiker. Geen carbonation drops. Geen bottelgist. Geen nagisting op fles. Het bier werd met CO₂ gecarboniseerd en kon daarna zo zuurstofarm mogelijk worden afgevuld. En toen kwam natuurlijk het belangrijkste moment. Proeven. Daar moeten we voorlopig iets over zeggen wat in een brouwdagboek minstens zo belangrijk is als vertellen over de bieren die meteen geweldig uitpakken: je moet ervan houden. Donker Gemak is een behoorlijk uitgesproken bier geworden. Zwaar, donker en met een smaakprofiel dat bepaald niet voorzichtig binnenkomt. En op dit moment is Daniël er zelf nog niet echt fan van. Dat is misschien niet het oordeel waarop je hoopt wanneer je een nieuw bier voor het eerst inschenkt, maar het hoort net zo goed bij zelf bier brouwen. Niet ieder experiment hoeft meteen je nieuwe favoriete bier op te leveren. Bovendien zou het bij een bier als dit nogal voorbarig zijn om nu al een definitief oordeel te vellen. Dit is tenslotte geen licht blond bier dat je zo snel mogelijk fris uit de koelkast wilt drinken. Met zoveel alcohol, donkere moutsmaken, bitterheid en een uitgesproken gistprofiel kan tijd behoorlijk veel veranderen. En tijd is precies wat Donker Gemak nu krijgt. De flessen liggen rustig te rijpen en voorlopig blijft Daniël er gewoon vanaf. De verschillende smaken mogen wat zachter worden, scherpe randjes mogen verdwijnen en hopelijk groeit het geheel langzaam wat meer naar elkaar toe. Misschien trekt Daniël over een tijdje een fles open en vraagt hij zich af waarom hij er in het begin zo weinig mee had. Misschien blijkt dat Donker Gemak gewoon een paar maanden nodig had om zichzelf te vinden. En misschien blijft het uiteindelijk simpelweg een bier waarvan Daniël moet zeggen: prima gemaakt, maar niet helemaal zijn smaak. Ook dat mag. Juist dat maakt het interessant om over een tijdje opnieuw een fles open te trekken. Het bier dat nu in de fles zit, hoeft immers niet hetzelfde te smaken als het bier dat daar over een paar maanden uitkomt. Een definitief oordeel krijgt Donker Gemak daarom nog niet. Het begon als een onverwacht cadeautje bij een bestelling. Vijftien liter kant-en-klare Creative Stout-wort waarmee de brouwdag zelf wel héél gemakkelijk werd. Vandaar de naam. Donker Gemak. Alleen bleek het uiteindelijk een stuk gemakkelijker om hem te brouwen dan om meteen van hem te houden. Voorlopig krijgt hij daarom vooral iets wat niets kost, maar voor een zwaar donker bier misschien wel het belangrijkste ingrediënt is: tijd. Wordt vervolgd...